برچسب: پسته اکبری

گیاه شناسی میوه پسته

درخت پسته معمولی (پسته خوراکی رایج در بازار تجارت) از گیاهان تیره آناکاردیاسه یا تیره پسته است

گیاهان این تیره به صورت درخت یا درختچه است و در اعضای آنها مجاری ترشحی شیزولیژن محتوی الئورزین وجود دارد.

گیاهان ایت تیره مجموعاً از 75 جنس (ژانر) و 600 گونه تشکیل یافته که بیشتر در مناطق بین استوایی و معتدله پراکنده است.

از اختصاصات گیاهان تیره پسته این است که برگ های ماده یا مرکب دارند.

گل های آنها منظم، نر، ماده یا دو نوع گل نر و ماده بر روی یک یا دو پایه (پلی گامی) است.

کاسه و جام گل آنها هر یک مرکب از پنج و (به ندرت 3 یا 4) قطعه است. (گاهی در بین آنها انواع فاقد کاسه یا جام نیز دیده می شود).

پرچم های آنها به تعداد گلبرگ ها یا دو برابر آن (5 تا 10) است.

تخمدان آنها اگرچه دارای خانه است ولی فقط یکی از تخمک ها مبدل به دانه می شود. میوه آن ها به صورت مختلف خشک، بالدار و یا شفت مانند و ناشکوفاست. گیاهان متعددی از این تیره در ایران موجود است.

کارل فون لینه دانشمند گیاه شناس سوئدی (1707 تا 1778 م) جنس پسته (پیستاسیا) را در سال 1753 در گیاهان تیره سماقیان مشخص کرده است.

سایر مشخصات

پسته، درختی کوچکی است

که بلندی آن کمتر از 5 متر، برگ های آن مرکب با 5ـ3 برگچه و هر برگچه تخم مرغی، نوک تیز، براق، چرمی، صاف و روی برگ به رنگ سبز روشن و پشت برگ سبز مات به ابعاد 10ـ5×6ـ3 سانتیمتر.

گل های آن گروهی خوشه ای، میوۀ آن تخم مرغی نوک دار است درخت پسته دو پایه است و پایه های نر و پایه های ماده جداگانه دارد.

تکثیر این درخت از طریق کشت بذر یا خوابانیدن و یا پیونده آن روی پسته های وحشی انجام می شود.

در باغ های پسته باید دقت شود به نسبت کافی از درختان پایه های نر نیز برای باروری پایه های ماده کاشته شود.

درخت پسته در شمال روسیه، شمال عراق، آسیای صغیر و افغانستان انتشار دارد و

در مناطق مدیترانه، ترکیه، ایران، شمال عراق و اخیراً در بعضی کشورهای دیگر نظیر آمریکا نیز کاشته می شود.

پسته وحشی در ایران در ارتفاعات زاگرس تا بلوچستان می روید.

در جنگل های کردستان، باختران، لرستان، فارس، کرمان، جیرفت، بلوچستان، سیستان، خراسان، و حوالی یزد دیده می شود.

کرمان و قزوین در سطح وسیع و کم و بیش در سایر مناطق ایران کاشته می شود.

مهمترین گونه های جنس درختان پسته (پیستاسیا)

گونه های مختلف جنس پسته عموماً درختان وحشی و خودرو در مقابل خشکی مقاوم اند.

تنها گونه معمولی پسته (پیستاسیاورا) درختان پرورش یافته اهلی نیز دارد.

نام علمی گونه های مختلف این درختان پیستاسیاست، که مأخوذ از کلمه پسته ایرانی و فارسی است.

مهمترین گونه های درختان پسته به شرح زیر است:

پیستاسیاورا

پیستاسیاورا پسته معمولی که منشأ ایرانی دارد. در بخش گونه های درختان پسته در ایران به طور کامل توضیح داده شده است.

پیستاسیا خینجوک

پیستاسیا ـ خینجوک که نامش مأخوذ از کلمۀ فارسی خنجک است. در بخش گونه های درختان پسته در ایران به طور کامل توضیح داده شده است.

پیستاسیاموتیکا

پیستاسیاموتیکا که در فارسی به نام بنه شناخته می شود. در بخش گونه های درختان پسته در ایران به طور کامل توضیح داده شده است.

پیستاسیا آتلانتیکا

درخت تناوری است به ارتفاع 20 متر که قطر تنه اش تا 4 متر می رسد، برگ ریزندۀ آن 7 تا 10 برگچه و دمبرگ باریکی دارد.

گل های ماده آن به صورت خوشه ای باز و گل های نر بر روی خوشه ها فشرده قرار دارد. چوب این درخت قهوه ای و صمغی از آن ترشح می شود.

این درخت در صحاری آفریقا و مخصوصاً در مراکش وجود دارد میوۀ آن را اهالی به عنوان خوراکی استفاده می کنند، اما طعم خوشی ندارد.

پیستاسیا لنتیسکوس

درختی است کوتاه قامت و مانند سرو و کاج همیشه سبز (بدون خزان)، تربانتین معروف قبر، محصول این درخت است که به عنوان خوشبوکننده دهان آن را می جوند.

پیستاسیاچاینن سیس

یا درخت پسته چینی، برگ هایش مخصوصاً در فصل پاییز، به لحاظ تنوع الوان و رنگ ها، فوق العاده زیباست.

ارتفاع این درخت به 16 تا 20 متر می رسد

رشدش بسیار سریع و در پارک های مناطق مساعد به عنوان یک درخت تزئینی سایه دار کاشته می شود.

پیستاسیاترپنتوس

که شباهت ظاهری به درخت بنه دارد. صمغ استصحالی آن(در گرمای بعد از ظهر مخصوصاً) بوی بسیار تندی دارد که در طب قدیم موارد استفاده داشته و امروزه نیز در داروسازی و صنعت به کار می رود

پیستاسیا مکزیکانا

به عقیده برخی از گیاه شناسان نام این درخت مترادف اسم درخت پیستاسیاتکسانا درخت کوچکی است که برگ های در بهار قبل از سبز شدن سایر درختان با زیبایی خاصی ظاهر می شود.

پیستاسیا اینتگرینپما

منشا این درخت از دامنه های هیمالیاست. شاید یک رقم از پسته چینی باشد،

زیرا از نظر مشخصات ظاهری بسیار به آن نزدیک است. برگ های این درخت انبوه و معطر و دمبرگ آن کوتاه است.

این درخت سایۀ زیادی دارد.

پیستاسیا الئوزا

این درخت از قدیم الایام مورد شناسایی قرار گرفته، زیرا روغن معطرش (که از میوۀ آن استحصال می شده) مصارف دارویی داشته است.

گونه های مختلف ذکر شده، با بذر تکثیر می شوند. برخی از گونه های مذکور به عنوان درختان زینتی و سایه دار در برخی از مناطق جهان کاشته می شود.

گونه های درختان پسته در ایران

سه گونه درخت پسته در ایران موجوئد است پیستاسیا وراء پیستاسیا خینجوک و پیستاسیا موتیکا که به ترتیب به پستۀ معمولی، خنجک و بنه، نامیده می شوند.

دو گونه اخیر (خنجک و بنه) پایه مناسب برای پیوند درختان پسته معمولی اند.

پسته معمولی (پیستاسیا ورا)

در بین گونه های مختلف درختان پسته تنها میوۀ درخت پسته معمولی خوراکی مطبوع و آجیلی بامزه و مشهور است.

اصل و منشاء این درخت، ایرانی و همچنین وجه تسمیه آن در تمام زبان های جهان از واژه پسته فارسی مأخوذ است.

درخت پسته برخلاف بادام و گردوی ایرانی، درختی است دو پایه به این معنا که گل های نر و گل های ماده بر روی دو درخت جدا تحت اسامی درخت نر و درخت ماده قرار دارند.

تشخیص درخت نر و درخت ماده بجز از روی گل آنها (آن هم در فصل بهار موقع گل دادن) میسر نیست.

درخت نر میوه نمی دهد و تنها در سال های بارآوری و یا بار سالی (سالی که به میوه می نشیند) می توان آن در مقابل درخت ماده تشخیص داد (29).

این گونه در بین گونه های دیگر از نوع پسته اهلی بوده و درختی است

دو پایه و خزان کننده که دارای میوه درشت و خوراکی بوده و در 1200 تا 1600 متر از سطح دریا پرورش می یابد

قابل کشت و ازدیاد بوده و درختی است

به ارتفاع 8ـ15 متر به قطر 40ـ30 سانتی متر دارای 5ـ7 برگچه بدون قرینه به شکل پر روی دمبرگ قرار گرفته و گل های نر روی یک درخت به نام درخت نر و گل های ماده روی درخت ماده وجود دارد.

گل های درختان پسته نر در اوایل بهار 10ـ15 روز زودتر از درختان ماده شکوفه می کنند.

گل های نر خوشه ای بدون گلبرگ بوده و کروی شکل و سبز رنگ می باشند و از یک نقطه چند گل منشعب می شود.

گل ماده نیز بدون گلبرگ و مخروطی شکل به رنگ سبز بوده و به طور منفرد به شکل خوشه روی دم گل قرار گرفته است دارای یک پرچم کوتاه متشکل از سه کلاله (انشعاب) می باشد.

میوه ها غالباً بیضی یا بادامی شکل بوده موقع نارسی سبز رنگ و موقع رسیدن قرمز رنگ می شوند

مغز میوه دولپه ای به رنگ های مختلف خرمائی کم رنگ ـ خرمائی مایل به سبز و سبز معروف پسته ای بوده و 60ـ50 درصد مواد چربی و 20% مواد آلبومینوئیدی دارد.

ریشه اصلی درخت پسته به عمق زیاد یعنی به عمق 4ـ2 متر به طور عمودی فرو رفته و آنقدر عمق پیدا می کند

که به منطقه سخت برسد سپس متوقف شده و ریشه های جانبی خود را پراکنده می سازد

به این ترتیب رطوبت خاک را می توان از عمق زمین دریافت و در موقع تابستان اگر دیروقت هم آبیاری شود

نسبت به تنش های رطوبتی مقاومت نشان می دهد.

بدین جهت است که در مناطق کویری که آب کافی در تابستان وجود ندارد با دو سه نوبت آبیاری در زمستان درخت پسته را می توان برای کم آبیاری تابستان آماده ساخته و آن را از خشکسالی نجات داد.

درخت پسته سرمای 25ـ درجه و حرارت بالای 45+ درجه سانتی گراد را تحمل می نماید

درختی است مقاوم به تنش های محیطی حتی شوری زمین و آب ولی تابستان خنک و مرطوب برای تکامل مغز پسته مطلوب نبوده به همین دلیل کاشت پسته در چنین مناطقی توصیه نمی شود.

پسته به سرمای بهاره بسیار حساس بوده و این سرما باعث سرمازدگی و از بین رفتن گل ها می شود و حتی اگر سرمای بهاره زیاد و مدت آن طولانی باشد بعضی از جست های جدید را نیز سرما از بین می برد.

بدیهی است درخت پسته جهت خواب فیزیولوژیکی خود نیاز به سرمای کافی دارد

تا جوانه های آن از حالت رکود خارج شوند میزان نیاز سرما بسته به ارقام مختلف پسته متفاوت است

مثلاً برای واریته کرمان در کالیفرنیا 1000 ساعت سرمای زیر 7+ درجه سانتی گراد گزارش گردیده است.

اگر نیازی سرمائی پسته تأمین نشود باز شدن جوانه های گل و برگ در بهار به تأخیر افتاده و نامنظم خواهد گردید.

یکی از علائم عدم تأمین نیاز سرمایی پسته تشکیل برگ های یک و سه برگچه ای به جای پنج و شش برگچه ای می باشد.

مقدار محصول نیز در این سال های کمتر خواهد شد بنابراین کاشت و پرورش بسته در مناطقی که گرمسیر بوده یا زمستان گرم دارند توصیه نمی شوند.

وزش بادهای شدید و خشک و سرد در زمان گرده افشانی (نیمه دوم فروردین تا نیمه دوم اردیبهشت) باعث اختلال در عمل تلقیح گل های ماده و نتیجتاً کاهش تشکیل میوه می گردد.

لازم به یادآوری است که وزش بادهای ملایم بهاری در مناطق پسته کاری یکی از شرایط مناسب برای تلقیح گل های ماده پسته می باشد.

پسته هر اندازه که مقاوم به تنش های محیطی و شوری آب و خاک است در مقابل رطوبت خاک و محیط تحمل کمتری از خود نشان داده و

محیط های رطوبتی از نظر خاک و هوا موجبات شیوع امراض و بیماری های متعدد در پسته می گردد.

با توجه به مراتب فوق مناسب ترین رویشگاه های پسته در ایران مناطقی به عرض جغرافیایی 28 تا 38 درجه و ارتفاع 1200 تا 2000 متر از سطح دریا است.

استان کرمان مخصوصاً شهرستان رفسنجان به عنوان مهمترین منطقه پسته کاری ایران دارای آب و هوای معتدل و خشک با بارندگی حدود 100 متر می باد این بارندگی عمدتاً در ماه های دی لغایت فروردین اتفاق می افتد

گرم ترین ماه سال تیر ماه با حداکثر 40 سانتی گراد و سردترین ماه دی ماه با حداقل 8ـ درجه سانتی گراد می باشد

تبخیر سالیانه در منطقه رفسنجان بیش از 3000 میلی متر است.

لازم به ذکر است که درخت پسته اصولاً بعد از هفت سالگی میوه می دهد و

سن باردهی از سال دهم به بعد شروع می شود ولی اخیراً با اصلاح رو کاشت و مدیریت صحیح داشت باردهی به چهار سال تقلیل یافته است.

میوه پسته مانند بادام و فندق و گردو برخلاف سایر هسته دارها، لایه درونی میوه یعنی هسته آن (مغز آن) می باشد.

2ـ6ـ1ـ خنجک

کلمه خنجک فارسی بوده و منشآ آن از خراسان است.

میوه این درخت از نوع شفت و تقریباً کروی به قطر حدود 5 میلی متر است. درخت حنجک پایۀ مناسبی برای پیوند پسته است.

مقاومت آن در مقابل خشکی و گرما زیاد است و ارتفاع آن تا حدود 7 متر می رسد.

بنه

درخت بنه (بان = سقز ـ چاتلانقوش) نوعی پسته وحشی است.

این درخت دارای چند ریز گونه است که از نظر شکل ظاهری تفاوت هایی با یکدیگر دارند.

ارتفاع درختان بنه تا 12ـ10 متر می رسد. میوه آن روغنی و از نوع شفت و بیضی شکل است که شباهت به پسته ریز دارد.

در کردستان از این نوع درختان صمغ معطری استحصال می شود که سقز نام دراد و یکی از اقلام صادراتی این نواحی محسوب می شود.

تقسیم بندی پسته از نظر شکل ظاهری

به طور کلی پسته از نظر شکل ظاهری میوه به سه دسته متمایز و مشخص تقسیم می شوند:

پسته نوع بادامی

این دسته پسته که قسمت رأی آن باریک تر و کشیده تر از قاعده بوده و تقریباً به شکل بادام است

پسته بادامی نامیده می وشد و اغلب طول آن بیشتر و ضخامت آن کمتر از نوع فندقی است

قسمت انتهایی پوست استخوانی آن نوک تیز و فاصله دو لبه پوست (خندانی) آن کمتر است.

پسته نوع فندقی

این نوع پسته تقریباً به شکل مربع مستطیل بوده و قسمت قاعده و انتهای آن در حالت خندان بودن پسته مساوی است

طول آن غالباً کوتاه تر از نوع بادامی ولی فاصله دو لبه پسته (خندانی) آن بیشتر از بادامی است.

مغز پسته فندقی سنگین تر و درشت از مغز پسته بادامی است و شکل ظاهری آن بیشتر از پسته بادامی جلب توجه می کند و

از طرف دیگر به علت خندانی بیشتر این پسته و آسانی استفاده از مغز آن قیمت این پسته از انواع دیگر آن مناسب تر است.

پسته نوع خنجری

شکل این نوع پسته مانند نوع بادامی بوده و فقط قسمت انتهائی دو لبه پوست، مانند خنجر برگشته است.

به همین علت آن را خنجری می نامند و در بازار این نوع بسته از لحاظ کیفیت وجه تمایز مشخص با نوع بادامی نداشته و غالباً مخلوط با آن به بازار عرضه می شود.

به همین علت پسته ها از لحاظ شکل ظاهری و بازرگانی آن به دو نوع بادامی و فندقی تقسیم می شوند

ولی این دو نوع پسته از لحاظ کیفیت و طعم رنگ مغز، درشتی و ریزی و تیرگی و روشنی رنگ پوست در هر نقطه از مناطق تولید پسته باسامی مختلفی نامیده می شوند.

غالباً قیمت پسته علاوه بر مشخصات مذکور به محل تولید آن به لحاظ کیفیت نیز بستگی دارد.

مثلاً یک نوع پسته فندقی یا بادامی که از لحاظ مشخصات ظاهری به یک شکل و اندازه باشند

بسته به این که محصول منطقه دامغان، قزوین، اردکان، رفسنجان، زرند و غیره باشند

در بازار دارای قیمت های متفاوتی می باشند

مانند پسته دامغان که به علت مرغوب و زیادی چربی و پسته قزوین به علت رنگ سبز مغزش به قیمت گران تری به فروش می رسد (پسته رفسنجان به خاطر مزه و رنگ قرمز مغز و روشن بودن رنگ پوست آن جایگاه خاصی دارد)

8ـ1ـ انواع پسته ایران

انواع پسته در ایران که در واقع بیشتر به ارقام پسته معروف هستند

براساس پیشینه تاریخی و محل یا منطقه تولید آنها به نام همان مناطق نامگذاری می شوند و تا به امروز باقی مانده اند.

از آن جمله می توان به پسته

گرگانی، سبزواری، قمی، سمنانی، دامغانی، قزوینی، اصفهانی، اردکانی، رفسنجانی، کرمانی، سیرجانی و راوری اشاره نمود.

در مناطق مختلف براساس شکل یا سابقه کاشت آن مناسبت ها و موضوعات مختلف ارقام گوناگونی وجود دارند.

از جمله این ها می توان به ارقام قرمز و (کم محصول نامنظم بوده که بیشتر با واریته اوحدی و غیره پیوند خورده اند)، ممتاز (گاهی با نام خندان از آن یاد می شود)،

ابراهیمی (نام یک تولید کننده پسته) اوحدی، سبز پسته، سفید پسته، شستی، واحدی، بادامی، کله قووچی، جندقی، کله بزی، کدویی (یکی از جنس های نامرغوب) رباطی، شاه پسند، بقالی، تجارتی، خنجری و … اشاره نمود.

در جدول مشخصات نمونه های بعضی انواع پسته مناطق تولیدی کشور و درجه بندی پسته آورده شده است. همچنین در جدول دوم مشخصات تعدادی از ارقام پسته مانند درصد خندان و دهان بسته، درصد مغز به پوست و … آمده است.

ارقام مهم پسته های کرمان عموماً شامل اوحدی، کله قوچی، فندقی ـ اکبری، فندقی ـ ابراهیمی، سفید پسته، فوق، امیری، شستی و جندقی هستند.

با توجه به جدول دوم رقم ابراهیمی بیشترین درصد پسته های دهان بسته را داراست که اطلاعات بدست آمده در محل نیز مؤید خهمین نکته است.

از سایر ارقام مهم پسته در ایران در منطقۀ سمنان می توان از فندقی درشت، شاه پسند و خنجری نام برد و در منطقۀ قزوین نیز به کله بزی، تجارتی و شمشیری اشاره نمود.

جدول مشخصات نمونه های انواع پسته مناطق تولیدی کشور و درجات آن

شماره ترتیب	اسم منطقه	نوع پسته	شکل	رنگ	طول به میلی متر	عرض به میلی متر	تعداد پسته در یک انس	تعداد پسته درصد گرم	وزن خالص درصد گرم
1	دامغان	شاه پسند	بادامی	کرم پر رنگ	22ـ25	12ـ15	17ـ18	63ـ64	53
2	دامغان	خنجری	بادامی	کرم روشن	21ـ25	12ـ13	19ـ20	69ـ70	52
3	دامغان	بقالی	حدفاصل بادامی و فندقی	کرم پررنگ	18ـ20	12ـ13	24ـ25	87ـ88	52
4	دامغان	تجارتی	مخلوط	مخلوط	18ـ20	12ـ13	27ـ28	94ـ95	52
5	قزوین	کله پزی	بادامی	مخلوط	19ـ21	12ـ15	25ـ26	91ـ92	52
6	قزوین	تجارتی	فندقی	مخلوط	15ـ17	10ـ12	38ـ39	135ـ136	51
7	اصفهان	فندقی درشت	فندقی	کرم پررنگ	15-18	12-13	27-28	99-100	57
8	اصفهان	فندقی ریز	فندقی	کرم پررنگ	14-16	10-12	31-32	113-114	55
9	اصفهان	بادامی	بادامی	کرم تیره	17-21	11-14	26-27	93-94	53
10	اردکان	فندقی	فندقی	کرم تیره	17-19	12-14	32-23	79-80	57
11	اردکان	بادامی	بادامی	کرم پررنگ	19-22	10-12	27-28	97-98	54
12	یزد	فندقی	فندقی	کرم پررنگ	17-19	12-13	23-24	83-84	57
13	یزد	بادامی	بادامی	کرم تیره	18-21	10-12	29-30	103-104	55
14	رفسنجان	اوحدی	فندقی	کرم تیره	17-19	11-12	22-23	79-80	58
15	رفسنجان	اوحدی	فندقی	کرم پررنگ	19-21	13-15	18-19	65-66	58
16	رفسنجان	ممتاز	بادامی	کرم پررنگ	19-22	11-12	20-21	75-76	55
17	رفسنجان	حسنی	فندقی کشیده	کرم پررنگ	20-22	12-14	17-18	62-63	59
18	رفسنجان	شستی	بادامی کشیده	کرم روشن	22-24	11-14	21-22	74-75	56
19	رفسنجان	امیری	حد فاصل بادامی و فندقی	کرم پررنگ	19-22	11-14	21-22	75-76	58
20	رفسنجان	سفیدپسته فوق	فندقی کشیده	کرم پررنگ	20-22	11-13	21-22	75-76	55
21	–	فندقی ممتاز درجه 2	فندقی	کرم پررنگ	17-20	11-12	24-25	85-86	58
22	–	بادامی ممتاز درجه 2	بادامی		18-22	11-13	24-25	85-86	57
23	–	فندقی درجه 1 تجارتی	فندقی	مخلوط	14-19	11-12	27-28	99-1000	58
24	–	بادامی درجه 1 استاندارد	بادامی	مخلوط	17-22	12-14	24-26	89-90	52
25	–	درجه 2 استاندارد	مخلوط	مخلوط	13-22	11-13	31-32	107-108	50

مشخصات تعدادی از ارقام پسته

نام رقم	خندان درصد	دهان بسته درصد	پوک درصد	مغز به پوست درصد	مقدار انس	شکل میوه	از زودرس تا دیررس
اوحدی	74/80	15/3	14/16	58	90/28	فندقی	متوسط رس
ممتاز	60/83	4/1	89/14	55	00/29	بادامی	متوسط رس
کله قوچی	22/64	55/14	33/21	56	25/22	فندقی	متوسط رس
جندقی	67/79	69/5	63/14	55	25/23	فندقی	دیر رس
هراتی	00/80	24/5	76/14	53	75/22	بادامی	دیر رس
ابراهیمی	00/76	00/16	00/8	56	25/26	فندقی	زودرس
ابراهیم آبادی	00/86	00/3	00/11	56	29/21	بادامی	زودرس
حسن زاده	00/84	00/7	00/9	57	25/22	بادامی	زودرس
کریم آبادی	00/83	00/4	00/13	53	25/22	بادامی	زودرس
غفوری	00/96	00/3	00/1	55	25/23	بادامی	زودرس

رطوبت مجاز پسته برشته حداکثر 3 درصد می باشد

شرایط مناسب برای برشته کردن مغز پسته دمای 130 تا 140 درجه سانتی گراد به مدت 30 تا 40 دقیقه است.

پسته برشته به پسته خشکی گفته می شود

که با افزودنی مجاز و یا بدون آن، تحت عملیات حرارتی برشته شدن قرار گرفته باشد.

ویژگی های فیزیکی و شیمیایی پسته برشته به جز رطوبت مشابه ویژگی های پسته خشک خام می باشد.

رطوبت مجاز پسته برشته حداکثر 3 درصد می باشد. ویژگی های میکروبی پسته برشته شده در جدول آمده است.

جدول 2ـ4ـ ویژگی های میکروبی پسته برشته

ویژگی های میکروبی	تعداد مجاز	واحد
شمارش کلی میکروارگانیسم ها	10000	در یک گرم
کلی فرمها	10	در یک گرم
کپک	500	در یک گرم
اشرشیا کلی	منفی	در یک گرم
سالمونلا	منفی	در 25 گرم

مغز دانه ها به علت پروتئین و چربی بالائی که دارند زمان بیشتری برای هضم و جذب نیاز دارند.

پروتئین موجود در آن ها سخت هضم نیست ولی برخی افراد به دنبال مصرف آن دچار سوء هاضمه می شوند.

این افراد بهتر است از میوه های خشکباری برشته شده استفاده کنند.

برشته کردن موجب بهبود هضم پروتئین می شود ولی باید در شرایط مناسب انجام گیرد تا

آثار سوء بر چربی موجود در دانه نگذارد چرا که چربی های غیراشباع از مقاومت کمتری در مقابل حرارت و اکسیژن برخوردار هستند.

پسته بو داده بهتر است ظرف چند هفته مصرف گردد.

توسعه ی بوی برشتگی، علاوه بر نوع مغز و روش برشته کردن، به دما و زمان برشته کردن بستگی دارد.

در طول برشته کردن، رطوبت بیشتر مغزهای درختی کاهش می یابد و بافت شکننده می شود و به عبارتی سختی آن کاهش می یابد.

در پایش تغییرات بافت در طول برشته کردن،

پژوهشگران زیادی ، سختی را به عنوان یک شاخص کیفی در محصولاتی مانند کنجد، بادام زمینی و پسته در نظر گرفته اند.

شرایط برشته کردن مغز کامل، باید به طور مناسبی کنترل شود.

چون که این شرایط نه تنها روی توسعه بو مؤثر هستند بلکه روی رنگ نهایی پسته نیز اثر می گذارند.

رنگ، یک شاخص مهم کیفی در فرآیند برشته کردن به شمار می آید.

در طول برشته کردن، واکنش های کارامله و قهوه ای شدن اتفاق می افتد و در نتیجه تشکیل انگیزه های قهوه ای را خواهیم داشت.

اثر شرایط برشته کردن روی تغییرات رنگ به وسیله چندین پژوهشگر در مطالعاتی روی بادام زمینی ، فندق، کنجد و ماکادمیا گزارش شده است.

شاکر اردکانی و همکاران (2011) گزارش کردند که

سختی و صفات رنگ L، b و شاخص زردی (میزان زرد بودن) مغز کامل و عدد a (میزان قرمز و سبز بودن) پودر پسته می تواند جهت پایش کیفیت برشته کردن مغز پسته به کار رود.

همچنین شرایط مناسب برای برشته کردن مغز پسته دمای 130 تا 140 درجه سانتی گراد به مدت 30 تا 40 دقیقه است.

پسته تازه به پسته ای گفته می شود که حاوی پوست نرم رویی یا پوست اول است.

پوست نرم رویی، پوست استخوانی (پوست دوم) را در بر می گیرد.

امروزه مصرف پسته تازه به دلیل سالم بودم و

ارزش غذایی بالای آن (که منبع خوبی از پروتئین، چربی و کربوهیدرات می باشد)، اهمیت زیادی دارد.

به این دلیل، صادرات پسته تازه دارای برتری هایی بر صادرات پسته خشک است.

همچنین صادرات پسته تازه از ارزش افزوده بیشتری نسبت به پسته خشک شده برخوردار است.

از طرفی روش های متداول خشک کردن به دلیل سخت شدن سطح محصول و

استفاده از دمای بالا در مدت زمان طولان، باعث کاهش کیفیت محصول نهایی می شود،

این در صورتی است که پسته تازه طعم مطلوب تر و بهتری دارد اما ماندگاری آن پایین است.

چون رطوبت پسته تازه بالا است، شرایط برای رشد و تکثیر قارچ ها، بسیار مساعدتر از پسته خشک است.

در واقع، پسته تازه یک موجود تازه زنده است که با تنفس خود گرما تولید می کند

که در صورت عدم خروج گرمای به وجود آمده،

درجه حرارت بالا می رود و به دنبال آن آب موجود در پوست تبخیر می شود.

این امر موجب بالا رفتن رطوبت محیط و در نتیجه ایجاد شرایط مناسب برای رشد قارچ ها می شود.

پدیده تابش، عامل دیگری است که

در اثر انباشته شدن پسته ها به روی هم موجب بالا رفتن دمای توده می شود.

به این ترتیب که چون پسته های تازه انبار شده در برابر تابش مستقیم و

یا غیر مستقیم نور خورشید قرار می گیرند،

سطح توده گرم می شود و در اثر اختلاف دما بین لایه های بالایی و داخلی،

حرارت به سطح زیرین منتقل می شود.

با بالا رفتن درجه حرارت، رطوبت پوست سبز تبخیر شده و

به علت عدم خروج هوای اطراف، رطوبت نسبی محیط اطراف بالا رفته و

شرایط برای رشد قارچ ها مانند آسپرزیلوس و تولید سم فراهم می شود.

مطالعات آزمایشگاهی نشان می دهند که آلودگی دانه های پسته با افزایش درجه حرارت و افزایش عمر نگهداری در پوست افزایش می یابد.

نتایج تحقیقات آزمایشگاهی تامپسون (1997) نشان داد که

با افزایش دما از 25 درجه سانتی گراد به 40 درجه سانتی گراد زمانی که افزایش معنی داری در آلودگی پسته ها مشاهده می شود،

از 32 ساعت به 16 ساعت کاهش می یابد.

در مطالعه رستمی و همکاران (2006) نشان داده شده که دمای مرکز توده های پسته در کامیون ها، در محدوده دمایی 28 تا 30 درجه سانتی گراد قرار دارد

که برای رشد قارچ آسپرژیلوس فلاووس (Aspergillus flavus) و تولید آفلاتوکسین مناسب می باشد.

بدیهی است که اگر زمان لازم داده شود،

سرعت تولید سم در این شرایط بسیار زیاد شده و گسترش آلودگی امکان پذیر خواهد شد.

اندازه گیری دمای مرکز توده پسته تخلیه شده در پایانه های فرآوری پسته نشان می دهد که

شرایط گسترش آلودگی در دانه های آلوده به خوبی مهیا می باشد.

بیشتر این پایانه ها فاقد امکانات لازم برای نگهداری محصول تازه در شرایط اضطراری می باشند و

در صورت بروز مشکلات احتمالی مثل قطع آب یا برق، محصول انباشته به سرعت دچار فساد خواهد شد.

پسته اکبری

توجیه اقتصادی کاشت پسته اکبری

این رقم که به نام عبداللهی نیز در منطقه رفسنجان شناخته می شود

در روستای کشکوئیه رفسنجان شناسایی و انتخاب شده و از ارقام تجاری و شناخته شده در سراسر کشور است.

رقم  اکبری به همراه ارقام اوحدی و کله قوچی بیشترین سطح زیر کشت را در کشور و همچنین استان کرمان دارد.

این رقم از ارقام غیربومی خراسان است و سابقه کشت آن در این استان بیشتر از بیست سال نیست.

به دلیل اینکه عملیات پیوند زنی این رقم با مشکلاتی همراه است

علیرغم پتانسیل مناسب برای کاشت و تولید محصول سطح زیر کشت گسترش قابل توجهی نداشته است.

ریخت شناسی

این رقم در گروه ارقام کم تا متوسط رشد قرار می گیرد

غالبیت انتهایی در آن ضعیف است و

به طور متوسط روی هر شاخه انتهایی 2 ساله ، 3 شاخه جانبی وجود دارد

عادت رشد درخت در این رقم نیمه عمومی تا آویز است و

ارتفاع آن در 20 سال پس از پیوند به حدود 2.5 متر می رسد

رنگ تنه سفید مایل به خاکستری است

بیشتر درصد برگ ها پنج برگچه ای است

اندازه برگچه انتهایی در آن بزرگتر از برگچه های جانبی و شکل آن تخم مرغی نوکدار است

سطح برگ این رقم زیاد می باشد و

بر این اساس در گروه ارقام با سطح برگ بالا قرار می گیرد

رنگ برگها سبز روشن است  به علت استحکام چوب و تراکم بالای شاخه ها در برابر وزش بادهای شدید مقاوم بوده و تنه و شاخه ها در برابر باد خمیده نمی شوند.

گلدهی و میوه دهی

این رقم دیرگل است و

تقریبا از سال سوم بعد از پیوند گلدهی آغاز می شود

گلدهی در این رقم در اکثر مناطق خراسان به طور متوسط از 21 فروردین آغاز و در 26 فروردین پایان می یابد.

معمولا از 20 تیرماه مغز شروع به رشد می کند و ازاواسط شهریور میوه رسدیه و قابل برداشت است.

در خراسان دو فنوتیپ اصلی از این رقم وجود دارد

که در یکی از آنها به هنگام رسیدن پوست سبز سفید کم رنگ و در دیگری رنگ پوست سبز قرمز کم رنگ است.

یکی از صفات این رقم آن است که در حین رشد میوه بخش زیادی از میوه های پوک آن خشک می شود  و ریزش می کند.

در زمان برداشت به طور متوسط در هر خوشه 21 میوه وجود دارد که نسبت به بسیاری از ارقام دیگر در سطح بالایی قرار می گیرد

در سال 1387 در اواخر فرودین به علت گرمای زیاد و مشکل گرده افشانی که برای این رقم اتفاق افتاد متوسط دانه در خوشه به عدد 12 کاهش یافت

وزن میوه تر در این رقم به طور متوسط 3.4 گرم و وزن یک دانه پسته خشک آن 1.4 گرم است

ضخامت پوست سبز در این رقم کم است

به گونه ای که از هر 100 گرم میوه 39 گرم آن وزن پوست سبز است.

تقریبا 8 درصد از میوه ها نیز پوک می باشد.

انس در این رقم 22 است و از 100 گرم پسته خشک، 55 گرم مغز حاصل می شود

شکل میوه تخم مرغی (بادامی) و بیش از 92 درصد آنها خندان است از آنجا که قیمت میوه این رقم بالاست در نتیجه تمام محصول برداشت شده به صورت خشکبار به فروش می رسد.

میزان پروتئین مغز 19.6 درصد و مقدار چربی آن 53.2 درصد است سال آوری در این رقم متوسط تا ضعیف است

در شرایط شور (EC اب آبیاری= 8 دسی زیمنس برمتر) از هر درخت برگ سیاه در آستانه باردهی (نه سال پس از پیوند) 5.5 کیلوگرم و در هر هکتار 2200 کیلوگرم برداشت شده است.

نیازهای اکولوژیکی

بیشترین نیاز سرمایی در بین ارقام مورد مطالعه متعلق به این رقم است

چنانکه نیاز سرمایی آن خدود 1200 ساعت تعیین شده است.

در طی سالهای 79 تا 87 که به دفعات سرمای دیرس بهاره در خراسان وجود داشته است

خسارتی به این رقم وارد نشده است زیرا سرمای بهاره معمولا از اول تا بیستم فروردین اتفاق افتاده در حالی که گلدهی این رقم از بیست و یکم فروردین به بعد شروع شده بود

این رقم اگرچه از سرمای دیررس بهاره در امان است

اما احتمال هم زمانی گلدهی این رقم و گرمای زودرس بهاره بسیار بالا است و

در نتیجه به علت کوتاه شدن دوره گرده افشانی موثر و کوتاه شدن عمر دانه های گرده درصد تشکیل میوه در این رقم به میزان زیادی کاهش می یابد

در مواردی که باغ نزدیک به کویر باشد وزش بادهای شدید همراه به گرد و خاک زیاد بخش قابل توجهی از گال ها را از بین می برد

بنابراین در زمستان هیی که سرمای کافی برای برطرف شدن حداقل نیاز سرمایی این رقم وجود نداشته باشد و

فروردین نیز با افزایش درجه حرارت همراه باشد

بخش زیادی از جوانه های گل به خصوص روی شاخه‌های قوی باز نخواهد شد

شاخه های قطورتر در این نیاز سرمایی بالایی دارند و

در سالهایی که فروردین زوتر از حد معمول گرم می شود

به سبب رشد سریع میوه در گل آذین های فوقانی شاخه و نیز در اثر پدیده غالبیت انتهایی جوانه های گل قسمت قاعده شاخه فرصت کافی برای شکوفایی ندارد و

یا به طور ناقص باز می شوند این مشکل عمدتا در این رقم و رقم دانشکندی که هر دو دیرگل هستند مشاهده شده است.

اصول کاشت و پرورش

چنانچه بیشتر اشاره شد این رقم دارای رشد متوسطی است

مناسب ترین فاصله کاشت برای این رقم 6 متر بین ردیف و 4 متر روی ردیف است.

نظر به اینکه پدیده گرم شدن تدریجی کره زمین یکی از عوامل مهم تغییر الگوی کشت است.

بنابراین توصیه مش ود این رقم در مناطقی که زمستان های سرد و سرمای کافی برای تامین نیاز سرمایی این رقم را دارد کاشت شود.

نکته ای که حائز اهمیت فراوان استاین که باید نسبت به انتخاب دختان نر دیرگل توجه داشت تا گرده افشانی این رقم با مشکل مواجه نگردد پیشنهاد می شود

در مقایسه با ارقام متوسط گل تعداد درختان نر به ماده بیشتر انتخاب شود تا در اواخر فروردین کمبود دانه گرده پیش نیاید.

رقم اکبر یاز بهترین ارقامی است که هرس فرم (تربیت) آن به دلخواه امکان پذیر می باشد و

بهترین فرم پرورش این درخت جامی یا مرکز باز است.

شاخه هایی که خوشه زیادی روی آنها قرار دارد قدرت رشد خود را در سال آینده از دست می دهند و

بنابراین باید تا محل انشعاب شاخه های حانبی هرس شود

تا موجب تحریک آنها گردد

به علت قوی بودن چوب در مقایسه با بیشتر ارقام اشت آن در مناطقی که بادخیز است.

با مشکلات کمتری مواجه خواهد شد.

البته چنانچه در اردیبهشت ماه وزش باید شدید باشد.

معمولا تعدادی از شاخه های فصل جاری قطع می شود و

این در حالی است که خوشه ها و میوه ها خسارتی نمی بیند

به علت خشبی بودن پوست در فصل پیوند و

بالا بودن درصد خطای پیوند در این رقم بسیاری از افرادی که پیوند انجام می دهند

تمایلی به پیوند این رقم ندارند تاکنون بارها در مناطق مختلف مشاهده شده است

که رقم مورد نظر باغدار رقم اکبری بوده

در حالی که پیوندکاران ارقام دیگر و به خصوص از رقم اوجدی که به راحتی می توان از آن پیوند تهیه کرد استفاده کرده اند.

یک صفت منفی این رقم که تاکنون در خراسان دیده شده است

حساسیت آن در برابر آفت پسیل است مساله ای که در اثر کم توجهی و

مدیریت نادرست موجب ریزش بخش زیادی از برگ ها به همراه جمعیت متوسطی از این آفت شده است

رقم اکبری در بررسی صفات رویشی ارقام پسته در ایستگاه تحقیقات پسته فیض آباد از ارقامی بود

که عارضه خشکیدگی حاشیه برگ در آن مشاهده گردید.

باید توجه داشت که از نظر نیازهای غذایی رقم اکبری پرتوقع است و بنابراین باید از کاشت آن در خاک های سبک که ارزش غذایی زیادی ندارد اجتناب شود.

عکس العمل به شوری

بر اساس نتایج بدست آمده از کاشت این رقم در شرایط متفاوت آب و خاک اثرات تنش شوری که بیشتر به صورت خشکیدگی حاشیه برگ و سرشاخه ها ظاهر می شود

کمتر دیده شده است

در یک پروژه تحقیقاتی که به مدت چها رسال در شرایط شوری آب ابیاری (EC-8dsm) رقم اکبری به همراه پنج رقم دیگر به عنوان پایه مورد استفاده قرار گرفت

نتایج نشان داد که در مقایسه با ارقام دیگر بیشترین مقدار عناصر غذایی فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم را جذب نموده و تنها در جذب عنصر مس پایین تر از ارقام مورد مطالعه قرار گرفت.

توجیه اقتصادی کاشت این رقم

در ارتباط با رقم پسته اکبری توجه به چند نکته حائز اهمیت است

الف- تحمل مناسب این رقم به شوری

ب- باردهی متوسط سالانه به خصوص در اراضی که با آب شور آبیاری می شوند.

ج- داشتن بالاترین قیمت

با توجه به قیمت بسیار مناسب این رقم و عملکرد متوسط 20 کیلو برای هر درخت 20 ساله، 8 تن پسته تر در هکتار احداث باغ هایی با رقم پسته اکبری و

با در نظر گرفتن مسائل تاثیرگذار در احداث باغ پسته توجیه اقتصادی دارد و توصیه می شود.

بیشترین تنوع ژنتیکی پسته در ایران است

کلکسیون ارقام پسته رفسنجان (موسسه تحقیقات پسته) با 60 رقم ماده و 40 ژنوتیپ نر بزرگترین مجموعه است.

ذخایر ژنتیکی ارقام و گونه های گیاهی در هر کشوری یکی از منابع مهم توسعه آن کشور است

بر اساس مطالعات صورت گرفته به دلایل متعهد از جمله آتش سوری، سیل، تصرف و بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی کاشت ارقا بر بازده و کنار گذاشتم ارقام کم بازده و … در مجموع موجب می شود که

به تدریج نسل برخی از ارقام و گونه های گیاهی از بین برود از چند دهه گذشته پروژه های ملی و بین المللی در سراسر دنیا به منظور حفظ منابع مهم ژنتیکی به اجرا درآمدهاست و

همه ساله هزینه های زیادی بابت تکمیل و نگهداری آنه صرف می شود.

از آنجا که پسته یک محصول بومی ایران، آسیای میانه، سوریه، ترکیه و افغانستان می باشد و

بر پایه مطالعات متعدد علمی بیشترین تنوع ژنتیکی پسته در ایران است

بنابراین شناسایی جمع آوری، حفظ و نگهداری آنها یکی از مهمترین برنامه ها و الویت های تحقیقاتی پسته بوده است و

بر این اساس در چند نقطه کشور از جمله کرمان، دامغان و خراسان (ایستگاه تحقیقات پسته فیض آباد) پروژه شناسایی انتقال و نگهداری ارقام و ژنوتیپ های پسته از حدود 3 دهه گذشته آغاز شده است.

در حال حاضر کلکسیون ارقام پسته رفسنجان (موسسه تحقیقات پسته)

با 60 رقم ماده و 40 ژنوتیپ نر بزرگترین مجموعه است.

برنامه ایجاد کلکسیون ایستگاه تحقیقت پسته فیض آباد از سال 1379 آغاز شد و

کار انتقال ارقام بومی و غیربومی از سراسر کشور تا سال 1382 به پایان رسید.

اکنون 17 رقم پسته به نام های:

پسته بادامی سفید فیض آباد،

پسته قرمز،

برگ سیاه،

دانشمندی،

پسته گرمه،

اکبری،

کله قوچی،

اوحدی،

فندقی،

احمدآقایی،

علم بادامی زرند،

فندقی 48،

شاه پسند،

عباسعلی،

خنجری و

ممتاز و

10 ژنوتیپ چدید در قالب طرح آماری بلوک های کامل تصادی پیوند زده شده است و

تاکنون در قالب پروژه های مختلف تحقیقاتی مطالعات متعددی در مورد آنها انجام شده است.

شایان ذکر است که علاوه بر ارقاع و ژنوتیپ ها چندین فتوتیپ متعلق به ارقام بادامی سفید فیض آیاد و پسته قرمز (ارقام بومی منطقه فیض آباد) در این کلکسیون وجود دارد

علاوه بر این

مجموعه با ارزشی از ژنوتیپ های نر (گرده دهنده)

شامل ژنوتیپ های

زودگل،

متوسط گل و

دیرگل و

سه گونه P.Palastinea, P. mutica, P.atlantica, P.Integrima در این کلکسیون نگهداری می شود.

بر اساس آخرین آمار منتشر شده از طرف سازمان خواربار و کشاورزی (FAO) در سال 2009 میلادی سطح زیرکشت بارور پسته در دنیا 660 هزار هکتار بوده است.

ایران با دارا بودن 450 هزار هکتار سطح زیر کشت حدود 72 درصد این سطح را به خود اختصاص داده است.

پس از ایران کشورهای آمریکا با 61 هزار هکتار ترکبه با 43 هزار هکتار، سوریه با 42 هزار هکتار و چین با 25 هزار هکتار سطح زیر کشت باغ های بارور پسته از دیگر کشورهای عمده پسته خیز دنیا محسوب می شوند.

حدود 97 درصد از سطح زیر کشت پسته در ایران در دوازده استان:

کرمان ، خراسان رضوی، یزد، سمنان، فارس، خراسان جنوبی، مرکزی، سیستان، قم، اصفهان، قزوین و تهران واقع شده است

اما مجموعآ در 21 استان کشور پسته کشت شده است.

بر طبق آمار منتشر شده حدود 50 هزار باغ پسته در خراسان رضوی وجود دارد

که به ترتیب در شهرستان های مهولات (فیض آباد) بردسکن، گناباد، خلیل آباد، نیشابور و سبزوار قرا ردارند.

بر اساس پژوهش های انجام شده مشخص شده است که

ارقام اوحدی،

فندقی،

کله قوچی،

اکبری، بادامی ،

پسته گرمه،

پسته قرمز،

احمدآقایی،

ممتاز و عباسعلی

از مهمترین و معروفترین ارقام موجو در باغ های پسته خراسان رضوی است.

بر اساس آمار منتشر شده توسط سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) در سال 2007 میلادی میزان تولید پسته در جهان 517 هزار تن بوده است و

ایران با تولید حدود 230 هزار تن (معادل 44 درصد) بالاترین میزان تولید پسته را در جهان دارا بوده است

پس از ایران کشورهای آمریکا با 108 هزار تن ترکیه با 73 هزار تن سوریه با 52 هزار تن، چیت با 38 هزار تن کشورهای مهم تولید کننده پسته بوده اند.

پسته از جمله گیاهانی است که تحمل بالایی به شوری و خشکی دارد

ایران قطب اصلی کاشت پسته در دنیا است

ایران با قرار گرفتن در کمربند خشک جهان از نزولات جوی کمی برخوردار است

مناطقی که بارش سالانه آنها کمتر از پانصد میلیمتر باشد جط مناطق بیابانی دسته بندی می شوند

بر این اساس تقریبا تمام فلات مرکزی ایران (که کانون پسته کاری کشور می باشد) در زمره مناطق بیابانی قرار می گیرند

پایین بودن میزان بارش و بالا بودن تخیر زیاد آب از خاک در مجموع موجب شده است

که کاشت گیاهان مقاوم به شوری و با نیاز آبی پایین در الویت برنامه های توسعه تحقیقاتی و کشاورزی کشور قرار دارد.

پسته از جمله گیاهانی است که تحمل بالایی به شوری و خشکی دارد و

در شرایطی که بسیاری از گیاهان زراعی و باغی قادر به رشد نیستند و

با عملکرد اقتصادی مناسبی ندارند می توانند به  خوبی رشد کند و

محصول مناسبی تولید نماید به همین دلیل پسته از دیرباز یکی از درختان مهم میوه در بخش های وسیعی از فلات مرکزی و منطاق حاشیه کویر بوده است.

به دلیل افزایش بی سابقه جمعیت نیاز به تامین آب سلام غذای کافی و تولید درآمد اقتصادی خانواده ها برداشت بی رویه از منابع آبهای زیرزمین در چند دهه گذشته روند افزایشی به خود گرفته و

نتیجه آن بالا رفتن املاح این آبها و پایین افتادن سطح ایستایی سفره هیا زیرزمینی بوده است و

به همین دلایل سطح زیرکشت باغ های پسته نیز با شتاب بیشتری نسبت به گذشته افزایش یافته است

به طوریکه هم اکنون از مرز نیم ملیون هکتار فراتر رفته است.

بر طبق بررسی های انجام شده ایران قطب اصلی کاشت پسته در دنیا است

وجود جنگل های پسته خودرو و دیم در شمال شرق کشور و تنوع بالای ارقام و ژئوتیپ های پسته دلیل بر این مدعاست

پسته از جمله گیاهانی است که به دلیل دو پایه بودن گره افشانی آزاد و تکثیر جنسی از تنوع ژنتیکی زیادی برخوردار است

تاکنون دهها رقم پسته خوراکی متعلق به گونه (Pistacia vera) در ایران شناسایی شده است

که تنها بخشی از آنها در سطح تجاری معرفی شده و کشت می شوند.

از آنجا که در بسیاری از موارد خصوصیات ژنتیکی هر رقم با رقم دیگر متفاوت است

بنابراین بایسته است که برای شرایط اقلیمی اب و خاک متفاوت و

همچنین برای ذائقه های گوناگون و اهداف مختلق تولید (تازه خوری، خشکبار و فرآورده های غذایی) ارقام و ژئوتیپ هایی را معرفی نمود

که ضمن پایین بودن هزینه تولید آنها از پتانسیل مناسبی برای مصرف نیز برخوردار باشند.

اولین ارقام نتیجه پرورش و اهلی شدن پسته خودرو بوده است

که توسط طبیعت صورت گرفته و از طریق گزینش انسان تکمیل شده است

همانطور که می دانیم راه تکثیر پسته استفاده از بذر (تکثیر جنسی) است و

چون گرده افشانی آزاد در پسته صورت می گیرد،

بنابراین تنوع ژنتیکی بسیار بالا است و اگر هر بذر کاشته شده پیوند نشود یک ژئوتیپ جدید پدید خواهد آمد و

از بین تعداد زیادی نهال بذری که به مرحله باردهی می رسند

بخش کوچکی از آنها از صفات و ویژگی های مطلوبی برای انتخاب برخوردار خواهد بود.

آيا بدنبال آرامش و اعصاب راحت هستيد؟

ویتامین B6 موجود در پسته تأثیرات بسیار خوبی بر بهبود عملکرد سيستم عصبي دارد.

پسته نه تنهای یکی از مغزهای خوراکی خوشمزه محسوب می شود، بلکه به واسطه فواید سلامت بسیاری که ارائه می کند، مشهور است.

پسته از جمله مواد غذایی با ارزش تغذیه ای بالا است که فواید آن تقریبا تمامی عملکردهای بدن را پوشش می دهند.

پسته به طور خاص به دلیل ارزش های تغذیه ای کامل خود و فواید آن برای بدن متمایز است.

پسته یکی از مغزهای خوراکی با بیشترین میزان فیبر و چربی ها است.

همچنین سرشار از ویتامین ها، مواد معدنی، پروتئین ها و اسیدهای چرب ضروری است.

مولکول های پیام آور که آمین نامیده می شوند، برای رشد به آمینواسید نیاز دارند که در مقابل برای ساخت به ویتامین B6 متکی هستند.

علاوه بر این، B6 نقش بسیار مهمی در ساخت مایلین دارد که پوشش محافظ دور فیبرهای عصبی است.

که پیام رسانی مطلوب بین عصب ها را مقدور می سازد.

علاوه بر این، ویتامین B6 به سنتز سروتونین، ملاتونین، اپینفرین و گاما … آمینوبوتریم اسید یا GABA، آمینواسیدی که انتقال تکانه های عصبی را در دستگاه عصبی بدن ممکن می سازد، مربوط است.

همچنین اسید فولیک و ویتامین E موجود دراين ميوه برای تشکیل و بازسازی سلول های عصبی لازم و مفید می باشد.

پسته، حاوی مقادیر بالایی از ویتامین b6 است. که به ساخت اسید آمینه ضروری کمک می کند.

که برای ضربان قلب و عروق بسیار مفید است .

به همین خاطر این آجیل نقش بسیار مهمی در حفظ سیستم عصبی بدن ایفا می کند.

بنابراين مصرف روزانه پسته مي تواند جايگزين داروهاي شيميايي در جهت بهبود عملکرد سيستم عصبي شود.

انواع پسته ایران

پسته ایران از نظر شکل ظاهری

به دو دسته پسته بادامی و پسته فندقی تقسیم می شوند

که در دنیا به عنوان پسته کشیده و گرد معروف می باشند.

از نظر گیاه شناسی

تاکنون 60 رقم پسته در ایران شناسایی شده است.

از جمله این ارقام می توان به

• شیخ پسته جباری
• رکن آبادی
• ایتالیایی
• غنوری
• واحدی
• سیدعلی آقایی بادامی
• بادامی کج
• سیف الدینی
• هراتی
• نیش کلاغی
• پوست کاغذی
• بادامی راور
• شت آبادی
• شاه پسند
• ابراهیم آبادی
• ممتاز تاج آبادی
• فندقی ریز
• خنجری راوری
• اوحدی، سفید نوق
• بادامی زرند
• خنجری دامغان
• قزوین

و غیره اشاره نمود.

از جمله مهم ترین ارقامی که برای صادرات متداول می باشد

شامل ارقام کله قوچی، فندقی، اکبری، احمدآقایی و بادامی می باشند.

پسته کله قوچی:

درشتی میوه فندقی شکل و عملکرد خوب این رقم سبب شهرت و گسترش آن شده است.

این رقم نسبت به کمبود آب و موادغذایی حساب بوده و

اکثریت برگ های آن مرکب 5 برگچه ای هستند و

برگچه انتهایی بزرگتر از برگچه های جانبی می باشد.

رقمی زودگل بوده و به همین دلیل بیش تر در معرض خطر سرمای دیررس بهاره و خسارت ناشی از آن قرار دارد.

این رقم در دهه دوم شهریورماه قابل برداشت بوده و

از این نظر جز ارقام متوسط رس می باشد. این نوع درخت پسته دارای ثمردهی خوبی می باشد و

مغز ن بسیار درشت است.

سایزهای آن 22ـ20، 24ـ22، 26ـ24 می باشد و

سایز 20ـ18 در کمیت های کوچک برای این پسته موجود است.

پسته فندقی:

میوه این رقم گرد و به شکل فندق است.

این محصول یکی از انواع پسته است

که به طور گسترده وجود دارد و در بیشتر مناطقی که برای پرورش پسته در ایران است رشد می کند.

این پسته از نمونه گرد می باشد و در سایزهای زیر وجود دارد:

30ـ28، 32ـ30، 34ـ32 سایز 28ـ26 نیز در کمیت های کوچکی برای این پسته موجود است.

پسته بادامی:

میوه این رقم بادامی شکل، ریز و خنجر مانند است که رنگی کدر دارد.

اکثریت برگ های آن 5 برگچه ای هستند. رقمی زود گل بوده و در نیمه اول مرداد ماه قابل برداشت است و از این نظر جز ارقام خیلی زودرس می باشد.

پسته احمدآقایی:

جدیدترین پسته تجاری ایران است.

به دلیل ثمردهی زیاد و زمان کم به باز نشستن برای کشاورزان بسیار مشهور است.

در بعضی بازارها مثل هند و یونان این پسته بسیار مشهور است.

مغز این پسته کشیده و در سایزهای 24ـ22، 26ـ24، 28ـ26، 30ـ28 می باشد و سایز 22ـ20 در کمیت های کوچک برای این پسته موجود است.

اشکال مختلف پسته

به طور کلی

 در ایران بیش از 60 رقم مختلف پسته وجود دارد.

انواع مختلف پسته را از حیث شکل ظاهری می توان به دو دسته

کشیده (بادامی شکل) و کروی (فندقی شکل) تقسیم می گردند:

پسته کشیده (بادامی شکل)

در این گروه معمولاً نسبت طول به عرض بیش از 1.5 برابر است به طوری که شکل کشیده بادامی به پسته می دهد.

علاوه بر این در شکل بادامی فاصله دو لب داخلی پوست پسته خندان کمتر از همین فاصله در شکل فندقی است.

در پسته بادامی گاهی اتفاق می افتد که نوک باریک پسته کمی به شکل نوک خنجر خمیده است

این شکل پسته را خنجری می نامند.

به طوری که شکل کشیده بادامی به پسته می دهد.

علاوه بر این در شکل بادامی فاصله دو لب داخلی پوست پسته خندان کمتر از همین فاصله در شکل فندقی است.

در پسته بادامی گاهی اتفاق می افتد که نوک باریک پسته کمی به شکل نوک خنجر خمیده است این شکل پسته را خنجری می نامند.

پسته کروی (فندقی شکل)

در این گروه معمولاً نسبت طول به عرش کمتر از 1.5 برابر است.

در صورتی که در شکل فندقی تفاوت بین طول و قطر پسته خیلی کم است.